OSMAN ÇAKMAK
Son haftalarda yayımlanan dış kurumlara ait Türk fındığı ve Türk fındık piyasasını aynı cümleyle tarif ediyorlar:
“Miktar düştü, fiyat yükseldi, talep kaçtı.”
Rakamlar doğru.
Yorumlar ise eksik.
7 Aralık itibarıyla Türkiye’nin iç fındık ihracatı geçen yıla göre yüzde 53’ten fazla gerilemiş durumda. Gelir kaybı 278 milyon dolar. Bu, kâğıt üzerinde inkâr edilemez bir tablo. Ancak mesele tam da burada başlıyor: Rakamla gerçek, her zaman aynı hikâyeyi anlatmaz.
Raporların Görmediği Şey, Seçici Okuma,
Okumuş olduğum her iki rapor da düşük rekolteyi kabul ediyor.
Ama bu kabul, bir sonraki cümlede adeta geçersiz kılınıyor:
“Fiyatlar yükseldiği için talep çöktü.”
Bu, ithalatçı merkezli bir okuma.
Oysa eksik olan soru şu:
Talep gerçekten mi çöktü, yoksa yüksek fiyata alışamayanlar mı geri çekildi?
Talep dediğiniz şey, sabit bir refleks değildir. Fiyat yükseldiğinde ilk vazgeçenler:
Stokçu
Spekülatör
Ucuz kontrat bağımlılarıdır
Yani piyasadan çıkan, fındığın kendisi değil; fındıkla kurulan alışkanlıktır.
Ferrero Vurgusu: Bilgi mi, Baskı mı?
Her iki raporda da özel olarak vurgulanan bir aktör var:
Ferrero
“Alternatif tedarikçilere yöneldi” deniyor.
Bu teknik olarak mümkün. Ama soru şu:
Ferrero Türkiye’den tamamen çıktı mı?
Yoksa pazarlık gücünü yeniden kurmak için pozisyon mu aldı? ✔️
Bu tür raporlar, Ferrero’nun hamlesini piyasanın kaderi gibi sunuyor.
Oysa bu sadece bir alıcının stratejik refleksi.
Türkiye’nin fındığı, tek bir alıcının takvimine mahkûm edilemez.
Sanayici Acı Çekiyor Doğru,
Ama Neden?
Raporların en sık kullandığı cümlelerden biri şu:
“Türk işleyiciler kapasiteyi dolduramıyor, sabit giderler karşılanamıyor.”
Bu doğru.
Ama nedeni eksik anlatılıyor.
Sorun yüksek fiyat değil.
Sorun şudur:
Yıllardır düşük fiyat–yüksek hacim modeline kilitlenmiş bir sanayi yapısı
Değer zincirinin üreticide değil, alıcıda şekillenmesi
Kârlılığı fiyattan değil, tonajdan bekleyen bir sistem
Bu model, fiyat biraz yükseldiğinde zaten çökmeye mahkûmdu.
Asıl Söylenmeyen Cümle
Her iki raporun da söyleyemediği ama ima ettiği ortak cümle şudur:
“Bu fiyatlar sürdürülemez.”
Ama sürdürülemez olan fiyat değil, alışkanlıktır.
Ucuza sınırsız Türk fındığı
Tek yönlü pazarlık gücü
Tonla ölçülen değer anlayışı
Bunlar sürdürülemez.
Rapor Değil, Perspektif Sorunu
Bu raporlar:
Kötü niyetli değil
Ama tek taraflı
Piyasa bilgisi veriyorlar,
ama piyasa vizyonu sunmuyorlar.
Bugün Türkiye daha az fındık satıp neredeyse aynı dövizi kazanabiliyorsa, mesele “az sattık” değildir.
Mesele şudur:
Kim, hangi fiyata, kimin şartlarıyla satıyor?
Bu soruya cevap vermeyen her rapor,
bilgi değil — algı üretir.
sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
