OSMAN ÇAKMAK

Son haftalarda yayımlanan dış kurumlara ait Türk fındığı ve Türk fındık piyasasını aynı cümleyle tarif ediyorlar:

“Miktar düştü, fiyat yükseldi, talep kaçtı.”

Rakamlar doğru.

Yorumlar ise eksik.

7 Aralık itibarıyla Türkiye’nin iç fındık ihracatı geçen yıla göre yüzde 53’ten fazla gerilemiş durumda. Gelir kaybı 278 milyon dolar. Bu, kâğıt üzerinde inkâr edilemez bir tablo. Ancak mesele tam da burada başlıyor: Rakamla gerçek, her zaman aynı hikâyeyi anlatmaz.

Raporların Görmediği Şey, Seçici Okuma,

Okumuş olduğum her  iki rapor da düşük rekolteyi kabul ediyor.

Ama bu kabul, bir sonraki cümlede adeta geçersiz kılınıyor:

“Fiyatlar yükseldiği için talep çöktü.”

Bu, ithalatçı merkezli bir okuma.

Oysa eksik olan soru şu:

Talep gerçekten mi çöktü, yoksa yüksek fiyata alışamayanlar mı geri çekildi?

Talep dediğiniz şey, sabit bir refleks değildir. Fiyat yükseldiğinde ilk vazgeçenler:

Stokçu

Spekülatör

Ucuz kontrat bağımlılarıdır

Yani piyasadan çıkan, fındığın kendisi değil; fındıkla kurulan alışkanlıktır.

Ferrero Vurgusu: Bilgi mi, Baskı mı?

Her iki raporda da özel olarak vurgulanan bir aktör var:

Ferrero

“Alternatif tedarikçilere yöneldi” deniyor.

Bu teknik olarak mümkün. Ama soru şu:

Ferrero Türkiye’den tamamen çıktı mı?

Yoksa pazarlık gücünü yeniden kurmak için  pozisyon mu  aldı? ✔️

Bu tür raporlar, Ferrero’nun hamlesini piyasanın kaderi gibi sunuyor.

Oysa bu sadece bir alıcının stratejik refleksi.

Türkiye’nin fındığı, tek bir alıcının takvimine mahkûm edilemez.

Sanayici Acı Çekiyor Doğru,

 Ama Neden?

Raporların en sık kullandığı cümlelerden biri şu:

“Türk işleyiciler kapasiteyi dolduramıyor, sabit giderler karşılanamıyor.”

Bu doğru.

Ama nedeni eksik anlatılıyor.

Sorun yüksek fiyat değil.

Sorun şudur:

Yıllardır düşük fiyat–yüksek hacim modeline kilitlenmiş bir sanayi yapısı

Değer zincirinin üreticide değil, alıcıda şekillenmesi

Kârlılığı fiyattan değil, tonajdan bekleyen bir sistem

Bu model, fiyat biraz yükseldiğinde zaten çökmeye mahkûmdu.

Asıl Söylenmeyen Cümle

Her iki raporun da söyleyemediği ama ima ettiği ortak cümle şudur:

“Bu fiyatlar sürdürülemez.”

Ama sürdürülemez olan fiyat değil, alışkanlıktır.

Ucuza sınırsız Türk fındığı

Tek yönlü pazarlık gücü

Tonla ölçülen değer anlayışı

Bunlar sürdürülemez.

 Rapor Değil, Perspektif Sorunu

Bu raporlar:

Kötü niyetli değil

Ama tek taraflı

Piyasa bilgisi veriyorlar,

ama piyasa vizyonu sunmuyorlar.

Bugün Türkiye daha az fındık satıp neredeyse aynı dövizi kazanabiliyorsa, mesele “az sattık” değildir.

Mesele şudur:

Kim, hangi fiyata, kimin şartlarıyla satıyor?

Bu soruya cevap vermeyen her rapor,

bilgi değil — algı üretir.


sitesinden daha fazla şey keşfedin

Subscribe to get the latest posts sent to your email.

Bir yanıt yazın